Rol van goud - Beursgoud

Ga naar de inhoud

Wat is het dan de rol van goud, en in mindere mate van zilver?

Daarvoor moeten we eerst ver terug in de tijd. Terug naar de tijd dat mensen nog aan ruilhandel deden. Toen de mensen zich gingen specialiseren in bepaalde taken en werkzaamheden, ontstond de noodzaak van een handig ruilmiddel. Wie immers als herder honderd schapen had, maar behoefte had aan kookgerei, die probeerde een schaap om te ruilen voor wat potten en pannen. Dat werkt prima, als de eigenaar van die pannen en potten maar behoefte aan een schaap had.

Was dat niet het geval, dan moest je je schaap eerst maar bij een ander proberen om te wisselen voor wat de eigenaar van het kookgerei wel graag wilde hebben. Dat is omslachtig en gevaarlijk, want je schaap kan weglopen, doodgaan of geroofd worden. Verder kon het zo zijn dat je schaap veel meer waard was dan een paar potten en pannen. Een half schaap aanbieden had echter consequenties, want de andere helft was vanaf dat moment nog maar beperkt houdbaar, terwijl een heel schaap misschien nog wel jaren te gaan had.

Mensen kregen daarom behoefte aan ruilmiddelen die algemener en praktischer van aard waren. Daar waar schelpen zeldzaam waren, daar werden schelpen ruilmiddel, daar waar zout zeldzaam en gewenst was, werden bijvoorbeeld zouttabletten ruilmiddel. Het werkte, maar de nadelen waren groot. Immers kon een onverwachte regenbui een zouttablet doen oplossen en schelpen werkten daar waar er geen zee in de buurt was. Kwam je dichterbij zee, dan werden je schelpen waardeloos. Daarnaast moest je in beide gevallen heel wat bezitten, wilde het veel waarde vertegenwoordigen. Het was dan wel praktischer dan een schaap, maar nog altijd niet echt fantastisch.

Het was dus aanvankelijk behoorlijk aanmodderen. Men bleef met verschillende betaalmiddel experimenten, totdat uiteindelijk zilver en goud ontdekt werden. Die metalen hadden enorme voordelen. Ze zijn zeer duurzaam en hebben een grote dichtheid. Dit houdt in, veel gewicht en toch een kleine omvang. Het was ook kostbaar om de metalen te creëren en ze waren overal ter wereld vrij zeldzaam en kon niet makkelijk bijgemaakt worden. Kortom, als ruilmiddel bijna perfect en letterlijk overal op de wereld geaccepteerd. Vrijwel alle landen in de wereld ergens in hun geschiedenis overgestapt op de goud/zilver standaard. Met enige regelmaat worden nog wel eens Romeinse gouden en zilveren schatten gevonden. Ook toen was goud en zilver al heel belangrijk.

Ik schreef net echter, 'bijna perfect', want een slimme bankier kwam op het idee om het goud van zichzelf en het goud van anderen in zijn veilige kluis te leggen en er voor in de plaats papieren geld (schuldbewijzen) voor uit te geven. Bijzonder slim, want papier was veel lichter en praktischer als dat de zware metalen munten waren. Daarbij was er voor de bankier nog een voordeel: als het papiergeld verloren zou gaan, van wie blijft dan dat goud?

Bankiers werden op deze manier al schatrijk, maar het was ze niet genoeg. Ze beseften dat goud werkelijk fantastisch was, maar dat het voor hun eigen winst nog veel beter was als het goud slechts gedeeltelijk een onderpand voor het uit te geven geld zou zijn. Dus in plaats van één papiertje uit te geven dat als onderliggende waarde een bepaalde hoeveelheid goud vertegenwoordigde, gaf die sluwe bankier op hetzelfde goud in zijn kluis meerdere van die papiertjes uit. Dit was de geboorte van 'fiat' geld en vormt de basis van ons huidige geldsysteem. Er kwam meer papiergeld dan dat er goud als onderpand was en het stond de bankier in zekere zin vrij om naar believen papieren geld bij te drukken. Zolang zijn klanten hem geloofden dat hij goed voor het geld/goud was, zolang werkte het systeem.

Uiteindelijk bedachten Westerse centrale bankiers een systeem dat zelfs helemaal geen goud en/of zilver meer als onderpand aanhield. Dat is momenteel het geval bij de dollar en de euro. Deze munten worden niet meer gedekt door een onderliggende waarde, ze worden gecreëerd uit lucht. We noemen dat fiat munten.

Lees verder over fiat munten
Lees meer over zilver

Terug naar de inhoud